Van wie is die stem in je hoofd? Over de overtuigingen die je van je ouders hebt meegenomen

‘Ik moet het allemaal zelf kunnen.’ ‘Wat zullen anderen wel niet denken?’ ‘Ik mag niemand teleurstellen.’

Herken je deze gedachten? Misschien komen ze zo vaak voorbij dat je er nauwelijks nog bij stilstaat. Je denkt iets en neemt bijna automatisch aan dat het waar is.

Maar wat gebeurt er als je achter zo'n gedachte eens de woorden ‘zegt mijn hoofd’ zet?

‘Ik moet het allemaal zelf kunnen, zegt mijn hoofd.’ ‘Iedereen vindt me vast raar, zegt mijn hoofd.’ ‘Ik ga dit nooit redden, zegt mijn hoofd.’

Het klinkt ineens anders, vind je niet? Er ontstaat wat afstand tussen jou en de gedachte. Je kunt ernaar kijken in plaats van er direct in mee te gaan.

En vanuit het systemisch werken zou ik daar nog iets aan willen toevoegen.

Wat gebeurt er als je niet ‘zegt mijn hoofd’ zegt, maar ‘zegt mijn moeder’ of ‘zegt mijn vader’?

Hoeveel van jouw gedachten zijn eigenlijk van jou?

Vanaf het moment dat je geboren wordt, maak je deel uit van een familiesysteem. Je groeit op met de gewoontes, waarden, overtuigingen en verwachtingen van de mensen om je heen. Veel daarvan worden niet eens uitgesproken.

Misschien groeide je op in een gezin waarin hard werken vanzelfsprekend was. Waar je niet moest zeuren, waar je rekening hield met anderen of waar gevoelens niet zo gemakkelijk werden besproken.

Je ouders hoefden je niet letterlijk te vertellen dat je sterk moest zijn. Misschien zag je vooral dat zij altijd doorgingen, ook wanneer het moeilijk was.

En zonder dat je het doorhad, werd doorgaan ook jouw manier van leven.

Wat je als kind leert, neem je vaak mee naar je volwassen leven. In je relaties, je werk, de manier waarop je grenzen stelt en hoe je naar jezelf kijkt.

Soms helpt dat je enorm. Maar soms blijf je trouw aan overtuigingen die inmiddels niet meer bij je passen.

De stem van je moeder of vader herkennen

Stel dat je een uitnodiging krijgt voor een verjaardag, terwijl je eigenlijk behoefte hebt aan een avond voor jezelf.

Je eerste gedachte is: ‘Ik kan toch niet afzeggen? Dan stel ik iemand teleur.’

Probeer daar eens achter te zetten: ‘Dan stel ik iemand teleur, zegt mijn moeder.’

Misschien herken je inderdaad iets van je moeder, die altijd voor iedereen klaarstond en zichzelf vaak op de laatste plaats zette.

Of misschien hoor je juist de stem van je vader: ‘Niet zo moeilijk doen. Afspraak is afspraak, zegt mijn vader.’

Het hoeft niet letterlijk iets te zijn wat je ouders ooit hebben gezegd. Het kan ook een overtuiging zijn die je hebt afgeleid uit hoe het er thuis aan toeging.

En misschien ontdek je wel dat die stem helemaal niet van een van je ouders afkomstig is, maar dat je hem ergens anders hebt opgepikt.

Het gaat er niet om de juiste schuldige te vinden. Het gaat erom dat je nieuwsgierig wordt naar de oorsprong van wat je zo vanzelfsprekend bent gaan geloven.

Loyaliteit aan je familie kan je klein houden

Binnen het systemisch werken kijken we onder andere naar binding, ordening en de balans tussen geven en nemen.

Als kind wil je erbij horen. Je bent verbonden met je ouders en met het gezin waarin je opgroeit. Die verbondenheid kan zo sterk zijn dat je onbewust overtuigingen, gedragingen of verantwoordelijkheden overneemt.

Misschien ben jij degene geworden die altijd zorgt, omdat je moeder dat ook deed. Of degene die alles zelf oplost, omdat je vader nooit om hulp vroeg.

Je kunt zelfs het gevoel hebben dat je je ouders tekortdoet wanneer je het anders gaat doen.

Als jij wel rust neemt terwijl je moeder altijd hard werkte, mag dat dan?

Als jij wel je gevoelens uitspreekt terwijl je vader dat moeilijk vond, ben je dan nog loyaal?

Dat zijn vragen die bij systemisch coachen regelmatig naar voren komen.

Je hoeft niet hetzelfde leven te leiden als je ouders om met hen verbonden te blijven.

Je kunt erkennen wat je van hen hebt ontvangen, waarderen wat je heeft geholpen en tegelijkertijd besluiten dat je sommige dingen anders wilt doen.

Een kleine oefening: van wie is die stem?

Ik nodig je uit om vandaag eens op je gedachten te letten. Vooral op de gedachten die beginnen met ‘ik moet’, ‘ik mag niet’, ‘ik kan niet’ of ‘wat zullen anderen denken’.

Schrijf er drie op.

Zet achter de eerste gedachte: ‘zegt mijn hoofd’.

Lees hem nog eens hardop.

Probeer daarna eens: ‘zegt mijn moeder’ of ‘zegt mijn vader’.

Onderzoek of je iets herkent, zonder direct een conclusie te trekken.

Stel jezelf vervolgens deze vragen:

1. Van wie herken ik deze woorden, verwachtingen of overtuigingen?
2. Wat heb ik als kind hierover geleerd?
3. Hoe heeft deze overtuiging mij geholpen?
4. Wat kost het mij inmiddels om hieraan vast te houden?
5. Wat zou ik zelf willen denken, voelen of kiezen?

Misschien ontdek je dat je veel meer vrijheid hebt dan je dacht. Niet omdat een oude overtuiging meteen verdwijnt, maar omdat je hem niet langer automatisch hoeft te volgen.

En als je merkt dat een gedachte spanning oproept, kijk dan ook eens wat er in je lichaam gebeurt. Trek je je schouders op? Houd je je adem in? Voel je druk in je buik?

Ook je lichaam kan je iets vertellen over hoe vertrouwd een oud patroon voor je is geworden.

Je bent gevormd door je verleden, maar hoeft er niet door belast te blijven

Ik zeg vaak dat we niet alleen kijken naar wat iemand doet, maar vooral naar wat daaronder speelt.

Waarom vind je het zo moeilijk om nee te zeggen? Waarom voel je je verantwoordelijk voor het geluk van anderen? Waarom blijf je maar doorgaan, terwijl je eigenlijk verlangt naar rust?

Die antwoorden liggen niet altijd in het hier en nu.

Soms helpt het om terug te kijken naar je familiegeschiedenis en te onderzoeken welke plek je daar hebt ingenomen. Niet om eindeloos in het verleden te blijven hangen, maar juist om vandaag andere keuzes te kunnen maken.

Dat is ook waarom ik zo graag systemisch werk.

Wat jij liever niet ziet, hoort of voelt, maak ik zichtbaar, zodat er ruimte ontstaat voor meer rust en beweging.

En soms begint die beweging met iets heel kleins.

Een gedachte die je altijd hebt geloofd, krijgt ineens een andere betekenis.

‘Ik moet het allemaal zelf doen, zegt mijn vader.’

Je hoort hem nog steeds.

Maar je kunt nu ook zeggen:

‘Dankjewel, pap. Ik heb veel van je geleerd. En ik mag het op mijn eigen manier doen.’

Wil jij ontdekken hoeveel van jouw leven werkelijk van jou is?

Tijdens mijn masterclass Je eigen leven LEVEN onderzoeken we met systemisch werk en familieopstellingen welke patronen, overtuigingen en loyaliteiten je hebt meegenomen uit je familiesysteem.

Niet om je verleden te veranderen of een snelle oplossing te vinden. Wel om zichtbaar te maken wat er onder de oppervlakte speelt en wat jou mogelijk belemmert om je eigen plek in te nemen.

Veelgestelde vragen

Wat zijn familiepatronen? Familiepatronen zijn gewoontes, overtuigingen en manieren van reageren die binnen een familie van generatie op generatie worden doorgegeven, vaak zonder dat iemand ze uitspreekt.

Hoe herken ik overtuigingen die ik van mijn ouders heb overgenomen? Let op gedachten die beginnen met ‘ik moet’, ‘ik mag niet’ of ‘wat zullen anderen denken’. Zet er eens ‘zegt mijn moeder’ of ‘zegt mijn vader’ achter en kijk of je iets herkent.

Ben ik ontrouw aan mijn ouders als ik het anders doe? Nee. Je kunt waarderen wat je van je ouders hebt ontvangen en tegelijk je eigen keuzes maken. Verbondenheid vraagt niet dat je hetzelfde leven leidt.